SIU Report – Business Opportunity in Arab Economies

11 March 2012

SIU Report on Thai businesses’ opportunity in Arab & Muslim world. An executive summary from the seminar “Arab Spring: Business & Investment Trap?” at Chulalongkorn University, 29 February 2012.

Photo from Wikipedia

โอกาสธุรกิจในโลกอาหรับ

Executive Summary

ปัจจุบันคนสนใจโลกอาหรับมากขึ้น โดยเฉพาะในด้านการเมืองและความมั่นคงที่มีการประท้วงโค่นล้มผู้นำลงจากอำนาจผ่านกระแสอาหรับสปริงที่แผ่ขยายในวงกว้าง แต่น้อยรายที่จะให้ความสนใจในด้านเศรษฐกิจ การค้า การลงทุนในโลกอาหรับซึ่งมีโอกาสที่น่าสนใจหลากประการดังนี้

  • โลกอาหรับคือลูกค้ารายใหญ่ของอุตสาหกรรมภาคการเกษตรของไทย
  • ผลิตภัณฑ์เกษตรของไทยมักเป็นอาหารขั้นพื้นฐาน ไม่ค่อยมีมูลค่าเพิ่ม (value added)
  • จุดแข็งไทยในโลกอาหรับคืออุตสาหกรรมฮาลาลต้องให้การสนับสนุนมากขึ้น
  • ตลาดอาหารฮาลาลนับรวมมุสลิมจาก OIC 57 ประเทศ ครอบคลุมประชากร 82% ของมุสลิมโลก
  • ตลาดของประชากรชาวอิสลามมีขนาดใหญ่ถึง 1,300 ล้านคน
  • ประเทศไทยมีส่วนแบ่งตลาดอาหารฮาลาลติดอันดับ 5 ของโลก รองจากอเมริกา บราซิล จีน และอินเดีย
  • ตลาดตะวันออกกลางกำลังตื่นตัวเรื่องการใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีด้านอาหาร
  • ความสร้างสรรค์ด้านการตลาด ต้องเพิ่มการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ทำ CSR และเคารพในศาสนา
  • ลูกค้าอาหรับรับการรักษาด้านการแพทย์ในไทยเยอะ เพราะที่นั่นขาดแคลนบุคลากรทางแพทย์ และไม่ค่อยให้ความไว้วางใจการแพทย์ในโลกอาหรับนัก
  • ความเข้มแข็งของธุรกิจด้านการแพทย์ของไทยที่โลกอาหรับให้ความสนใจและประทับใจในการเข้ารับการรักษา
  • ค่านิยมของคนอาหรับคล้ายคลึงคนไทย รักครอบครัว ให้ความเคารพแก่ผู้อาวุโสกว่า
  • โลกอาหรับมีระบอบการปกครองที่แตกต่างกัน กระแสอาหรับสปริงไม่ได้ทำให้เกิดความเหมือนหรือคล้ายคลึงกันในประเทศที่ต่อต้านผู้นำ
  • กฎหมายอิสลามมีผลต่อการประกอบธุรกิจ เช่น ห้ามคิดดอกเบี้ย ห้ามเล่นการพนัน
  •  กลุ่มประเทศ GCC (Cooperation Council for the Arab States of the Gulf) ยังขาดแคลนบุคลากรด้านการแพทย์
  • การขอวีซ่าเข้าประเทศอาหรับมีอุปสรรคมาก ต้องเร่งแก้ไขเพื่อเพิ่มโอกาสคนไทยในการขยายตลาดในโลกอาหรับ

สรุปประเด็นสำคัญ

Arab Spring: หลุมพรางเศรษฐกิจ การค้า การลงทุน และวัฒนธรรมธุรกิจ

งานสัมมนานี้จัดขึ้นโดยสยามอินเทลลิเจนซ์ ยูนิต และสถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อวันพุธที่ 29 กุมภาพันธ์ 2555 ซึ่งมีประเด็นสำคัญที่น่าสนใจ 5 ประการ

ด้านการตลาด ผลิตภัณฑ์เกษตร อาหารฮาลาล ต้องให้การส่งเสริมอุตสาหกรรมฮาลาลของไทยมากยิ่งขึ้น เพื่อขยายตลาดในโลกอาหรับให้กับผู้ประกออบการวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) มากขึ้น สินค้าทางเกษตรควรเพิ่มมูลค่า เพื่อทำให้ส่วนแบ่งตลาดและกำไรแก่ผู้จัดจำหน่วย และตอบสนองความต้องการของชาวอาหรับมากขึ้น โดยเฉพาะสินค้าเกษตรและอาหารควรยกระดับมาตรฐานและผนวกความรู้ทางเทคโนโลยีหรือนวัตกรรมใหม่ๆ เข้าไป เพื่อสอดรับกับลูกค้าชาวอาหรับที่ตื่นตัวเรื่องนี้กันมาก

ด้านการแพทย์ บุคลากรทางการแพทย์ของเหล่าประเทศในโลกอาหรับยังขาดแคลนผู้มีประสบการณ์ ผู้เชี่ยวชาญทางเทคนิค อีกทั้งคนไข้ขาดความไว้เนื้อเชื่อใจในตัวแพทย์อาหรับด้วย ดังนั้น ต้องเพิ่มโอกาสและปรับตัวเพื่อตอบสนองความต้องการรักษาทางการแพทย์ นอกจากนี้ จุดแข็งของธุรกิจการแพทย์ไทยอาจเป็นเพราะการรักษามีประสิทธิภาพ ราคาไม่แพง และลูกค้ามีความเชื่อมั่นในวงการธุรกิจการแพทย์ไทยมากกว่า ดังนั้น โอกาสด้านนี้ของไทยยังสดใส ควรให้การสนับสนุนในการลงทุนและช่วยขจัดมาตรการกีดกันทางการค้า การลงทุน เพื่อตอบสนองความต้องการผู้บริโภคชาวอาหรับได้รวดเร็วและสะดวกยิ่งขึ้น

ด้านวัฒนธรรม ความคล้ายคลึงกับประเทศไทยคือการให้ความเคารพแก่ผู้อาวุโสและรักครอบครัว ขณะที่ความแตกต่างนั้น หากเรียนรู้มากขึ้นย่อมเข้าใจได้อย่างชัดเจน อาทิ การให้เกียรติเขามากๆ จะทำให้เขายินดี ยินยอมกับความคิดเห็นหรือจุดยืนของเรามากขึ้น และควรงดเว้นการถกแถลงประเด็นศาสนา เพราะเป็นเรื่องสำคัญและอ่อนไหว ซึ่งไม่ควรพูดแยกนิกายใดๆ แต่ให้พูดโดยรวมเป็นประเด็นกว้างๆ มากกว่า เพราะสามารถสร้างความเข้าใจผิดได้ ส่วนเรื่องเวลานัดหมายนั้น โลกอาหรับค่อนข้างจะเป็นฝ่ายไม่ตรงต่อเวลา ดังนั้น หากติดต่อประสานงานกัน จำเป็นต้องใจเย็นและรักษาเวลาของตนด้วย

ด้านกฎหมาย ผู้ที่สนใจทำธุรกิจในโลกอาหรับ จำเป็นต้องให้ความใส่ใจในด้านกฎหมายอย่างยิ่ง เพราะประเทศในโลกอาหรับหลายประเทศไม่ได้ยึดหลักการกฎหมายอิสลามในรูปแบบหรือในทิศทางเดียวกัน มีความแตกต่างกัน ควรมีการฝึกอบรมเพื่อสร้างความเข้าใจให้ชัดเจนเพื่อให้การติดต่อกันเป็นไปอย่างราบรื่น

ด้านการเมืองการปกครอง แม้จะเกิดเหตุการณ์อาหรับสปริง เพื่อต่อต้าน โค่นล้มผู้นำในหลายประเทศ ไทยควรเฝ้าสังเกตการณ์ ติดตามความเคลื่อนไหว เพื่อจับกระแสในการผูกสัมพันธ์ และสร้างโอกาสในการทำการค้า การลงทุนได้อย่างถูกจังหวะมากขึ้น

ในแง่หนึ่ง การปรับตัวของโลกอาหรับต่อกระแสประชาธิปไตยในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นไปเพื่อให้มีการปกครองโดยยึดหลักศาสนาอิสลามมากขึ้น หรือได้รับการผลักดันจากกระแสที่กระจายไปทั่วโลกก็ตาม แต่ก็เป็นการเพิ่มช่องทางแห่งโอกาสในการเข้าถึงของประเทศอื่นๆ ได้มากขึ้น เพราะฉะนั้น ไม่จำเป็นต้องหวั่นกลัว หรือหวาดระแวงในการผูกมิตรกับประเทศในโลกอาหรับมากเกินไป การรับฟังข่าวสารข้อมูลอย่างรอบด้านจะช่วยเปิดโลกทัศน์และเข้าใจโลกอาหรับมากขึ้น

สรุปโดย

ปาริชาติ โชคเกิด

นักวิจัยด้านการต่างประเทศ Siam Intelligence Unit

อ่านรายละเอียดและวิดีโองานสัมมนาได้จากเว็บไซต์ siam Intelligence